Paisajes periurbanos de Timișoara: Memoria, identidad y regeneración transicional
DOI:
https://doi.org/10.26754/ojs_zarch/zarch.20262612278Palabras clave:
Paisaje periurbano, Memoria e Identidad, Transformación rururbana, Tercer paisaje, Intervención mínima, Regeneración urbanaResumen
En el contexto socioterritorial de las transiciones posindustriales y del desarrollo desigual, las periferias periurbanas de ciudades rumanas como Timișoara albergan espacios frágiles y a menudo abandonados. Estos territorios intersticiales —antiguas tierras agrícolas, terrenos en desuso, parches ecológicos y zonas patrimoniales degradadas— han sido marginados en la planificación, aunque conservan valores culturales, ecológicos y simbólicos latentes. El artículo analiza cómo la memoria inscrita en fragmentos materiales, visuales y ecológicos puede catalizar nuevas prácticas espaciales que cuestionan los modelos convencionales de expansión urbana, proponiendo estrategias de reinterpretación, ocupación e intervención mínima, en consonancia con la Convención Europea del Paisaje y el concepto de “tercer paisaje”. A partir del caso de la franja metropolitana de Timișoara, se evidencian las tensiones entre la suburbanización especulativa y los procesos de reapropiación simbólica, interpretando los territorios periurbanos como “espacios en movimiento” configurados por la memoria y la identidad. Mediante una metodología multidisciplinaria —análisis espacial, cartografía histórica, documentación fotográfica y observación participativa— se plantean estrategias para transformar estos espacios olvidados en motores de resiliencia, defendiendo marcos de planificación que valoren la continuidad, el patrimonio ordinario y la evolución del paisaje cultural.
Descargas
Referencias
Adatbázis Kft., Arcanum. “Second Military Survey (1806–1869) – Historical Maps of the Habsburg Empire,” accessed June 8, 2025. https://maps.arcanum.com/en/browse/composite/.
Bambó, Raimundo, Carmen Díez Medina, and Javier Monclús. “Paisajes Periurbanos.” ZARCH, n.º 23 (December 2024): 4–9. https://doi.org/10.26754/ojs_zarch/zarch.20242311122.
Cadenasso, Mary L., T. A. Pickett, Steward, Weathers, Kathleen C., and Clive G. Jones. “A Framework for a Theory of Ecological Boundaries.” BioScience 53, n.º 8 (2003): 750–58. https://doi.org/10.1641/0006-3568(2003)053[0750:AFFATO]2.0.CO;2.
Cocheci, Radu Matei, and Alexandru Ionut Petrisor. “Assessing the Negative Effects of Suburbanization: The Urban Sprawl Restrictiveness Index in Romania’s Metropolitan Areas.” Land 12, n.º 5 (2023): 966. https://doi.org/10.3390/land12050966.
Cocheci, Radu-Matei. Suburbanization in Romanian Metropolitan Areas. A Spatial Planning Perspective. “Ion Mincu” University Publishing House, 2023.
Corner, James. “The Agency of Mapping: Speculation, Critique and Invention.” In The Map Reader, edited by M. Dodge, R. Kitchin, and C. Perkins. Wiley, 2011. https://doi.org/https://doi.org/10.1002/9780470979587.ch12.
Council of Europe Landscape Convention (ELC). European Treaty Series-No. 176. 2000. https://www.coe.int/en/web/landscape.
European Urban Initiative. Compact Cities: Sustainable Urban Planning and Sprawl Mitigation. 2025. https://www.urbanagenda.urban-initiative.eu/partnerships/compact-cities.
Forman, Richard T. T. Land Mosaics: The Ecology of Landscapes and Regions. Cambridge University Press, 1995.
García-Mayor, Clara. “Approaching Peri-Urban Transitions: Critical Mapping of Eco-Cultural Landscapes Based on Social Media Geolocated Data.” ZARCH, n.º 23 (2024): 114–27. https://doi.org/10.26754/ojs_zarch/zarch.20242310480.
Giaimo, Carolina, Benedetta Giudice, Giulio Gabriele Pantaloni, and Angioletta Voghera. “Ecosystem Services and Territorial Resilience: The Role of Green and Blue Infrastructure.” In Urban Book Series, edited by G. Brunetta, P. Lombardi, and A. Voghera. Springer, 2023. https://doi.org/10.1007/978-3-031-33894-6_4.
Gilles, Clément. Manifeste Du Tiers Paysage. 2004. https://www.gillesclement.com/index.php.
Guvernul României. Strategia Națională De Dezvoltare Urbană Integrată Pentru Orașe Reziliente, Verzi, Incluzive Și Competitive 2022-2035. 2022. https://www.mdlpa.ro/pages/politicaurbanaro2035.
Institutul Național de Statistică (INS). Recensământul populației și locuințelor 2021: rezultate definitive (2022). https://www.recensamantromania.ro/rezultate-rpl-2021/rezultate-definitive/.
Kark, Salit. “Ecotones and Ecological Gradients.” In Ecological Systems, edited by R. Leemans. Springer, 2013. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-5755-8_9.
MacGregor-Fors, Ian. “How to Measure the Urban-Wildland Ecotone: Redefining ‘peri-Urban’ Areas.” Ecological Research 25, n.º 4 (2010): 883–87. https://doi.org/10.1007/s11284-010-0717-z.
Munteanu, Mircea, and Loris Servillo. “Romanian Spatial Planning System: Post-Communist Dynamics of Change and Europeanization Processes.” European Planning Studies 22, n.º 11 (2013): 2248–67. https://doi.org/10.1080/09654313.2013.830696.
Petrovici, Norbert, Florin Poenaru, and Codruța Mare. “‘Exploded Urbanism’: Processes of Peri-Urban Formation in Romania.” Cities 135 (April 2023): 104218. https://doi.org/10.1016/j.cities.2023.104218.
Petrovici, N. I., Rosa Gabriela De Luis Matesanz, and Alexandra-Beatrice Nae. Romania - Urban Policy : Output 6 - Support for Elaboration of Urban Policy Implementation Mechanism : Urban Policy Implementation Guide for Each Defined Urban Area Category (English). Urban Policy: World Bank Group, 2021. http://documents.worldbank.org/curated/en/099615101192241933.
Petrovici, Norbert, and Florin Poenaru. “Uneven and Divergent Spatial Figurations: A Five-Pronged Typology of Urban and Peri-Urban Formations in Romania.” Cities 156 (January 2025): 105578. https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105578.
Protasoni, Sara. “Ciudad y no ciudad. La dimensión ‘ecotonal’ de los paisajes periurbanos.” ZARCH, n.º 23 (December 2024): 12–31. https://doi.org/10.26754/ojs_zarch/zarch.2024239082.
Săgeată, Radu, Bianca Mitrică, Andrea Loreta Cercleux, Ines Grigorescu, and Tamás Hardi. “Deindustrialization, Tertiarization and Suburbanization in Central and Eastern Europe. Lessons Learned from Bucharest City, Romania.” Land 12, n.º 9 (2023): 1731. https://doi.org/10.3390/land12091731.
Sandu, Alexandra. “The Post-Socialist Cities from Central and Eastern Europe: Between Spatial Growth and Demographic Decline.” Urban Studies 61, n.º 5 (2024): 821–37. https://doi.org/10.1177/00420980231189261
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Titus Gabriel Almajan, Nicolae Popa, Carlos López-Escolano

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0.
